Chi sono
INTERLINGUA - ROMA - Blog de interlinguistas e curiosos de Roma. Pro information: francesco.galizia@email.it
Bottoni
Visita al mercato
Apuleio
Extracto de:
LE ASINO DE AURO
Traducite del texto original latin per
Erich Berger
... POSTQUAM MI EFFECTOS ESSEVA DEPONITE IN MI CAMERA, IN MI via al banios, io primo va al Forum Cuppedinis pro emer alicun comestibiles. Ibi io vide exponite pisces splendide. Habente demandate lor precio, io lo rejecta proque illo amonta a vinti-cinque drachmas ... e io los eme pro vinti. Como io va via, Pythias, mi condiscipulo in Athenas, crucia mi cammino. Post alicun tempore ille me recognosce e hasta verso me amicalmente. Ille me imbracia e me basia affabilemente. "Mi Lucio," ille dice, "un longe tempore ha vermente passate depost que nos ha vidite nos; in facto il esseva le momento quando nos lassava nostre magistro Clytio. Sed que es le ration de tu viage a hic?" "Tu lo sapera deman," io replica. "Sed que es isto? Gratulationes! Nam io vide tu escorta e iste virgas e tu habito que justo congrue con un magistrato." "Io vigila super le precios del mercato e io es edil; e si tu desira emer alique, io lo fornira con placer." Io declinava, perque io habeva jam emite satis pisces pro mi cena. Sed post haber vidite le corbe e succutite le pisces pro obtener un melior vista de illos, Pythias diceva: "A qual precio ha tu emite iste piscalia?" "A pena," io diceva, "io poteva fortiar le piscator acciper vinti drachmas." Habente audite isto, ille sasiva immediatemente mi dextera e me duceva retro al mercato del alimentos: "E de qui," diceva ille, "ha tu emite iste vilitate?" Io le monstra un vetulo qui sedeva in un angulo. Immediatemente Pythias, in su capacitate de edil, crita a ille con voce multo aspere: "Non mesmo mi amicos e nostre hospites estranie tu sparnia, tu qui a un tal precio valuta ti ridicule pisces e qui reduce per le caritate del comestibiles le flor de Thessalia a un imagine de solitude equal a un rocca. Sed tu non essera impunite. Io te facera saper de qual maniera le improbos debe esser corrigite sub mi autoritate." E post jectar le contento del corbe super le solo, ille ordina a un official marchar super le pisces e fullar omnes. Contente de su severitate mi amico Pythias me consilia vader via e dice: "Me suffice, car Lucio, iste grande vergonia del vetulo." Consternate per su actos e multo stupefacte, io vade al banios, private per le forte mesuras de mi providente condiscipulo e de mi moneta e de mi cena.
Interlingua como lingua del Union Europee
-----------------------------------------
1 Un moneta, un lingua
1.1 Cinque o sex linguas principal? Non-communication
1.2 Un lingua commun pro utilisationes practic -
anglese?
2 Nostre hereditage greco-latin
2.1 Latino como lingua commun in Europa?
2.2 Equalitate e democratia in logo de hegemonia
3 Neolatino. Interlingua
3.1 Latino moderne - Interlingua
3.2 Le principios de Interlingua. Le regulas 3/4 e 4/4
3.3 Interlingua es un lingua belle
3.4 Interlingua es un lingua facile
4 Le avantages de un lingua commun in Europa
5 Le linguas national. Cultura
6 Education lingual in Europa
7 Anglese
8 Euroidealismo e Interlingua. ROMANI SUMUS!
-----------------------
1 Un moneta, un lingua
-----------------------
Un grande avantage del USA in le concurrentia global in
campos de economia, scientia e technica es su homogenitate;
isto grande stato ha un moneta, dollar, e un lingua, anglese.
Tosto etiam le Union Europee ha un moneta, euro. Pro esser
a par con nostre partenario e rival, le USA, in le grande scena mundial
il es multissimo importante que omne europeos pote communicar con le
unes le alteres sin obstaculos lingual.
1.1 Cinque o sex linguas principal? Non-communication
------------------------------------------------------
On vide articulos secundo quales pro rationes practic le numero de
linguas in le activitates del Union Europee deveni in pauc limitate a
cinque o sex linguas principal. Qual linguas? Forsan anglese, espaniol,
francese, germano, italiano ... Le svedes propaga pro svedese como le
lingua commun del blocco de statos de Scandinavia, includente Finlandia.
Etiam cinque o sex linguas es multo troppo numerose. Il es immoderate si
le parve interprisas in Finlandia e Grecia deberea esser capabile a
communicar in cinque o sex linguas quando facente negotios. Le spina del
economia national consiste de parve interprisas pro minus que cento
empleatos. Le numero de tal interprisas es solmente in parve Finlandia
104 000. Le parve interprisas non pote haber departimentos pro commercio
externe con traductores e correspondentes numerose.
Le resultato es NON-COMMUNICATION - isto termino era usate per sra. Emma
Bonino, un commissario del Union Europee, in su littera (1994 novembre
25) a Reinhard Selten, laureato del premio Nobel, re "le costos del
linguistic non-communication transnational pro consumentos usante le
servicios e pro citatanos del Union Europee in general.
1.2 Un lingua commun pro utilisationes practic - anglese?
----------------------------------------------------------
Multe personas ha comenciate proponer que on deberea
acceptar anglese como sol lingua auxiliar in le activitates
del Union Europee, perque anglese es le lingua, que es
possedite per le plus plure gentes e.g. in parve paises europee. E
anglese ha quasi devenite un lingua franca in
le tote del mundo.
Ma anglese es un multissimo inapte lingua pro Europa - salvo Britannia.
Illo era ultragiate jam durante le 15e (dece-quinte) seculo per le
collapso del systema de vocales (The great vowel shift) de sorta que "i"
es pronunciate como ai (alicun vices como i), oo como u, a como ei
(sovente anque como a, ?o ?, ea como e, ei o ii -
ma nunquam como ea ... Un chaos total!
Quasi omne nationes europee - salvo le custodes del hereditage byzantin,
Russia, Belarus, Ukraina, Bulgaria,
Serbia e Grecia - usa le alphabeto latin. Etiam le
pronunciation de linguas europee, includente le "byzantic",
non se differe multo de latino. Sed le pronunciation
anglese ha bastante pauc in commun con le latino benque
illo usa alphabetos latin.
Quando un anglese vide le parola "Inari" (Un laco in Lapponia
finlandese), ille pronuncia illo como "Ainari" o etiam "Ainarai". Que
ille poterea pronunciar illo latinamente, on deberea scriber illo
"Eenareeh" e nonobstante illo jam esserea longe de latino e finnese.
I.e. le nomines europee devenirea un disordine total si anglese esserea
le lingua commun in Europa.
--------------------------------
2 Nostre hereditage greco-latin
--------------------------------
Le latino es le responsa al question lingual de Europa. Le cultura
greco-latin es le fundamento del cultura europee. Le prime stato
paneuropee era le "Imperio Sancte Roman" (Carlo Grande, ca. AD 800). Le
frontieras de isto imperio era quasi identical con de illos del EEC, le
antecessor del Union Europee, que era parturite in Roma pro rationes
symbolic. Le sequente grande paneuropeo era Carlo V, le imperator del
Imperio Sancte Germano-Roman, ca. AD 1500. Ille era un Habsburg.
Su successor in nostre dies, Otto von Habsburg, es anque un imperator,
ma un imperator sin imperio. Ma ille es le presidente del Union
Paneuropee, un organisation multo influential, que era fundate AD 1922 e
ha habite in su filas como membros o symphatisatores tal famose personas
que Albert Einstein, Aristide Briand, Gustav Stresemann, Thomas Mann,
Winston Churchill, Charles de Gaulle, Konrad Adenauer, Bruno Kreisky,
Franz Josef Strauss e Jacques Chirac (Le presidente hodierne de
Francia).
2.1 Latino como lingua commun in Europa?
-----------------------------------------
Le latino jocava un grande parte in tote mundo germanic usque a
Scandinavia e etiam in Finlandia. Ma qual latino
como lingua practic de Europa? Benque alicun fanaticos tenta facer
latino classic como le lingua del Union Europee, on debe forsan tener lo
troppo archaic con un grammatica multissimo difficile. Per exemplo, un
verbo regular de prime conjugation "amare" ha ca. 150 varie
formas.
2.2 Equalitate e democratia in loco de egemonia
------------------------------------------------
In politica, commercio, juridica etc. le parte qui pote
parlar su lingua maternal ha un avantage indisputabile
super le parte qui ha le mesme lingua como su secunde o
tertie lingua. Si le sessiones del organos de Union Europee
son dominate per grande linguas national, como germano,
francese e anglese, le situation del representantes de
parve nationes es disavantagiate.
Un exemplo interessante del altere angulo de vista:
Le prime ombudsman del Union Europee es sr. Jacob
S?erman, un finlandese. Ille diceva in un jornal
finlandese que inter le appellationes, que son le inviate,
le numero ab Finlandia es disproportionatemente grande
perque le finnos pote scriber in finnese (Benque le lingua
maternal de sr. S?erman es probabilemente svedese ...).
Omne tal appellationes deberea scribite in interlingua.
Si omne representantes parlarea solmente in un lingua,
lingua neutral, Interlingua, le equalitate e democratia
esserea plus ben garantite.
------------
3 Neolatino
------------
Assi, qual latino como lingua practic de Europa? Probabilemente non
mesmo tal maestro del stilo como Cicero ipse usava le Latino classic in
confabulation. Le populo de Roma parlava latino vulgata, un forma de
qual era inter alteres le latino del legionarios que habeva se formate
in le peninsula iberian e ha developpate al espaniol, cataloniano,
portugese.
3.1 Latino moderne - Interlingua
---------------------------------
Le gruppo del linguas romanic es continuante bastante
homogene. In le 1920s on comenciava de developpar un lingua, que habeva
como objecto le ultime internationalitate del vocabulario e le ultime
simplicitate del grammatica.
Officialmente isto developpamento se organisava al IALA (International
Auxiliary Language Association) in 1924. Le activitates del IALA era
financiate i.a. per le Carnegie Corporation e le Fundamento Rockefeller
ma specialmente per sra. Alice V. Morris, le filia del
dollar-multimilliardario Vanderbilt. Inter le participatores del
activitates de IALA era tal organisationes scientific remarcabile como
le "American Association for the Advancement of Science", le "British
Association for the Advancement of Science" e institutos correspondente
in Francia e Italia e le "American Council on Education" e le "American
Council of Learned Societies". Additionalmente remarcabile linguistas de
plure universitates.
A causa del Secunde Guerra Mundial le quartiero general
del IALA se moveva al USA. Isto nove lingua, INTERLINGUA (Le nomine
"Interlingua" era usate le prime viste in 1946,
hodie isto lingua es registrate i.a. per ISO - International
Organization of Standardization) era finite in 1951 quando IALA
publicava "Interlingua-English Dictionary" con 27 000 parolas e
"Interlingua, a grammar of the international language" per Alexander
Gode e Hugh E. Blair.
3.2 Le principios de Interlingua. Le regulas 3/4 e 4/4
-------------------------------------------------------
Un parola es adoptate in Interlingua, si illo es commun al minus tres
del linguas italian, espaniol/portugese, francese e anglese. Le regula
"3/4".
Si le parola es commun in duo de iste linguas, su existentia in germano
e/o russo es decisive.
Le forma standardisate de un parola debe esser maximalmente
conforme al linguas mentionate, i.e. apparer como le denominator commun
del vocabulos e elementos in le linguas fonte.
Le grammario de Interlingua es multissimo simple ma sufficiente. Tote
characteristicas que son incontrate in
tote le linguas de fonte son retenite in le grammatica del
interlingua, o negativemente, necun characteristica
grammatica essera retenite si illo es absente de al minus
un del linguas a base. Le regula "4/4".A causa de isto e.g. un adjectivo
non declina con su parola principal (Un charateristica anglese).
3.3 Interlingua es un lingua belle
-----------------------------------
Le linguas romanic ha un bon balancia inter le vocales e
consonantes. Su phonemas son clar. Le linguas de isto gruppo son melodic
e rhythmic. Interlingua ha omne isto bon
qualitates del linguas romanic ma nulle de su
peculiaritates - si nos non vole dicer defectos - como
blesante in espaniol o phonemas nasal in francese.
3.4 Interlingua es un lingua facile
------------------------------------
Le nationes que ha un lingua romanic como su lingua maternal pote saper
le texto in interlingua a prime
vista, plus o minus. Interlingua es anque ben comprensibile
pro anglophonos qui ha education moderate. Consequentemente a minime un
milliardo gentes in le mundo sape interlingua sin o postea parve
studiar.
E a acquirer fluentia in interlingua necessita studios que
es un fraction del travalio e tempore que es necesse con
studiar un lingua national.
---------------------------------------------
4 Le avantages de un lingua commun in Europa
---------------------------------------------
Si le tote Europa haberea un lingua practic commun, le
avantages esserea obvie e enorme. Communication in loco de
non-communication! Ecce alicun exemplos.
- Omne homine europee pote communicar con omne altere
europee e omne interprisa con omne altere interprisa
europee sin traductores e interpretes, un avantage
colossal super toto pro parve firmas. COMMUNICATION IN
LOCO DEL NONCOMMUNICATION!
- Lingua commun de scientia (conferentias, reportos,
magazines, libros etc.)
- Medicina. Conferentias ... etc. Un europeo pote
communicar sin traductores con medicos in omne pais
europee e anque in apothecas.
- Technica. Documentation technic, manuales etc. in omne
paises solmente in duo linguas, lingua national e
interlingua (forsan anque in anglese e alicun paises ha
plus linguas official). Sr. Bill Gates esserea multo
felice si Microsoft deberea traducer su programmas
pro le mercatos europee solmente a interlingua in loco de
multo grande plure del linguas hodierne.
- Commercio. Correspondentia e accordos commercial,
juridica commercial.
- Logistica, traffico e tourismo. Litteras e cognoscimentos
de cargamentos. Communication inter le controlo
aeronautic e pilotas in clar interlingua in loco del
anglese indistincte.
- Transactiones monetar. Bancas.
- Administration e juridica. Omne directivas e altere
documentos del Union Europee in interlingua. Il non es
necessari de traducer omne documentos a linguas national.
Interlingua como le lingua principal in conferentias,
sessiones etc! Le necessitate del traductores e
interpretes decresce multo. Interlingua como sol lingua
auxiliar remove le besonio de traducer omne documentos a
linguas national. Il es necesse de traducer solmente le
documentos final. Le TRIBUNA DE EUROPA (Version de
interlingua del organo de Parlamento Europee, vide
http://www.interlingua.com) es un exemplo brillante de
potentia del interlingua como portator de information a
populos europee.
Etc.
-------------------------------
5 Le linguas national. Cultura
-------------------------------
Como un lingua neutral Interlingua non es hegemonic e
"imperialista". Il non menacia le identitate del parve
nationes e lor linguas. Como parlatores de interlingua
como un lingua auxiliar omne nationes son equal
linguisticamente. Interlingua face le frequentation cultural inter le
nationes multo plus facile. Il es
plus possibile de distribuer al extero anque libros que ha
parve circulationes perque il es (sovente) sufficiente de
traducer los al un sol lingua, interlingua.
-------------------------------------------
6 Education lingual in Europa. Interlingua
-------------------------------------------
Le Union Europee deberea facer un decision a adaptar
Interlingua como le official lingua auxiliar del UE. Post
isto decision on deberea gradualmente inseniar un cadre de
inseniatores in varie paises. Il es facile perque un
inseniante professional del linguas romanic e anglese pote
se apprender interlingua in un bastante breve tempore.
Postea interlingua devenirea un branca in le scholas.
Al principio, forsan durante un anno, duo horas pro septimana. Postea
historia e geographica del paises
estranier in interlingua (e anglese). In television le
numero del programmas in interlingua deberea devenir
significante. Omne novas re Union Europee in interlingua.
Etiam un grande parte del novas estranier ma le novas re
anglophonic paises in anglese. Textos in filmes estranier
in interlingua ma filmes del USA, Britannia e altere
anglophonic paises sin textos.
----------
7 Anglese
----------
Il es le facto que anglese triumpha ubique in le mundo. Pro
communicar con le nationes al exterior de Europa le europeos
debe posseder anque anglese. Le lingua del NATO persiste
restar anglese, etiam le lingua del technologia de informatica e
interrete. Le population active in le paises
europee deberea posseder anglese ben. On debe inseniar
anglese como hodie e presenta programmas in television como
date in le capitulo 6.
Le potentia del "imperialismo american" in le brancas de
technologia, economia e cultura es formidabile. Ma,
nonobstante, in le continente del Americas Interlingua
esserea un solution natural. Tres del quatro linguas principal in le
Americas son romanic: Espaniol, portugese e
francese, conjunctemente illes forma un contra-fortia
remarcabile al dominantia del anglese del USA e parte
anglophonic de Canada.
---------------------------------------------
8 Euroidealismo e Interlingua. ROMANI SUMUS!
---------------------------------------------
Como dicite, latino e greco son le fundamentos del cultura
europee. Il es natural que le lingua commun del Europa es
romanic. Interlingua es un lingua romanic.
Anglese non es un proprie lingua pro Europa. Nos non vole
devenir un colonia o provincia del Statos Unite de America.
Nostre ancestores spiritual son Imperium Romanum, le
Imperio Sancte Roman e le Imperio Sancte Germano-Roman.
ROMANI SUMUS!
Le Origini dell'Italiano
Le origine del italiano
Le latino presente in un prime momento in un zona del Latio, se ha ampliate postea in modo enorme in tote le mundo antique gratias al conquestas de grande parte de Europa e del bassino del Mediterraneo per le romanos. Le uso del latino como lingua vive e parlate initia probabilemente in le VIII seculo a. Ch., ma on ha un varie documentation scripte solmente a initiar del III seculo a. Ch. Con le invasiones barbaric termina le uso del latino in un periodo continite infra le 600 e le 800 p. Ch quando se affirma le linguas romance in le nove territorios. Le linguas neolatin son le resulatato final de un longe processo de evolution e de differentiation del latino. Al origine del linguas romance il non ha le latino classic, lingua del litteratura e del schola; un lingua multo fixe e intendite a retener in le curso del seculos le mesme formas grammatical, lexical e stilistic. Al origine del varie linguas neolatin (francese, espaniol, catalano, portugese, galiciano, occitano, rethoromaniano, sardo, romaniano, e inde del italiano) il ha le latino vulgar. Iste adjectivo forsan pote provocar un miscomprension; il serea melio parlar de un latino parlate o de un latino commun. Il non se tracta solmente de un lingua parlate per le stratos le plus basse del population, ma de un lingua parlate per totos, con multe diversitates e nuances gratias al diverse provenientia del classes social del parlantes. Un lingua que a differentia del latino classic se ha mutate in le tempore e in le spatio insimul al developpamento del societate que lo ha parlate. Inter latino classic e latino vulgar existe alicun differentias que reguarda le phonologia, le morphologia, le syntaxe e le lessico, ma il non se tracta de duo linguas differente, illos son duo aspectos del mesme lingua. Le differentias que occurre hodie inter le italiano litterari e le italiano parlate son forsan minor, ma comparabile con illos que distingue le latino classic de latino vulgar. Le italiano es dunque remanite, phoneticamente, multo proxime al latino: isto permitte de attinger continuemente, per via culte, al patrimonio lexical latin, sin haber considerabile differentias in comparation al terminos hereditate. Al latino, le italiano continua a conformar se etiam in le syntaxe, in le qual le perspectiva del verbos non es simplificate como in le altere linguas romance e ubi le ordine del parolas non es submittite a normas rigorose. Il non ha habite assi, un fractura inter le lingua antique e moderne que il ha in le francese e le espaniol con le humanismo.
Le phonologia del latino vulgar
In le latino classic habeva un grande importantia le quantitate del vocales que se divideva in vocales breve e vocales longe. Le longes habeva un durata duple respecto al primes. In le latino parlate le differentia inter vocales breve e vocales longe ha essite substituite per un altere differentia. Le breves era pronunciate aperte, in vice le longes era pronunciate clause. Le differentia de quantitate ha essite substituite con un differentia de tonalitate. Le parolas del latino vulgar e inde del italiano habeva como puncto de comenciamento le accusativo e non le nominativo. Un altere importante innovation es le reduction del diphtongos AE e AU que deveni E e O, per exemplo: rosae > rose; auru(m) > oro. Un del plus importante phenomenos inter le consonantes es le palatalisation, i.e le nascentia de consonantes palatal que non existeva in le latino classic. Ante al vocales I e E le consonantes velar del latino classic / k / e / g / se palatalisa e deveni le / tch / e / dj /.
Per exemplo:
| cera(m) | > | cera | gelu | > | gelo | |
| 'kera | > | tchera | 'gelu | > | djelo |
In le mesme maniera le nexo latin -TI-, -GN-, e -LI- se palatalisa e deveni le italiano -ZZ- (vitium > vezzo), -GN- (lignu(m) > legno), -GL(I)- (filiu(m) > figlio).
Ultra al -M final, dispare etiam le -S e le -T final. In alicun linguas romance e super toto in le parte occidental le -S final remane e indica le plural in espaniol, portugese, francese, etc.
Il ha altere phenomenos del vocales:
- Le -B- intervocalic deveni -V-: habere > avere;
- le nexo -CT- deveni -TT- : octo > otto;
- le nexo -PT- deveni -TT-: septe(m) > sette;
- le nexos consonante + L muta developpante le semivocal / j /: flore(m) > fiore; planu(m) > piano; clave(m) > chiave.
Le morphologia del latino vulgar
In le latino vulgar dispare tosto le genere neutre e il ha le collapso del declinationes e le verbos irregular. Le substantivos del quinte declination passa al primo: facies > *facia > faccia / (ia) facie, visage; le substantivos del quarte declination al secundo: fructus > *fructi > frutta / (ia) fructos. Etiam le nominativo plural del tertie declination in -es seque le mesme strata: canes > *cani > cani / (ia) canes. Le casos dispare e le functiones exprimite per le casos es explicate per medio del uso del prepositiones e le ordine fixe del parolas.
Exemplo de construction analytic del phrase:
| LATINO | LATINO VULGAR | ITALIANO | INTERLINGUA |
|---|---|---|---|
| rosa matris | illa rosa de illa matre | la rosa della madre | le rosa del matre |
Exemplo de ordine fixe del parolas:
| LATINO | LATINO VULGAR | ITALIANO | INTERLINGUA |
|---|---|---|---|
| Paulum petrus amat | Petru ama Paulo | Pietro ama Paolo | Petro ama Paulo |
| amat Paulum Petrus | |||
| Petrus Paulum amat |
Ex le demonstrativo (ille) nasce le articulo determinative, ex le numero unu(m) nasce le articulo indeterminative. Le comparativo del latino classic es substituite con un construction analytic: in vice de altior,-oris se affirma plus altu(m) > più alto / (ia) plus alte. Le futuro organic es substituite con un futuro formate ex le infinito del verbo + habeo, habes, habet, etc. In vice de "cantabo" on ha "cantare" + *ao (un forma popular de "habeo") > canterò / (ia) io cantara. In le mesme maniera nasce le conditional, formate per le infinito del verbo + le perfecto de "habere", per exemplo: cantare + *hebui (forma popular de "habui") > canterei / (ia) io cantarea. Apud al perfecto cantavi > cantai se affirma un perfecto analytic, ex le qual nascera nostre passato proxime: habeo cantatus > ho cantato / (ia) io ha cantate. Un importante tendentia multo developpate in le latino vulgar es le reinfortiamento de un parola per medio del fusion con un altere elemento. Le pronomines demonstrative romance nasce ex formas reinfortiate, como *eccu + istu(m) > questo / (ia) iste; *eccu + illu(m) > quello / (ia) ille; *eccu + tibi + istu(m) > codesto / (ia) iste-ci, iste-hic.
Le syntaxe del latino vulgar
In le latino classic le sequente uso del componentes del phrase era normal:
| subjecto | complementos indirecte | objecto | verbo |
|---|---|---|---|
| MILES | GLADIO | HOSTEM | NECAT |
| Le soldato | con le spada | le inimico | occide |
Le latino vulgar in vice prefereva le ordine directe:
| subjecto | verbo | objecto | complementos indirecte |
|---|---|---|---|
| MILES | NECAT | HOSTEM | GLADIO |
| Le soldato | occide | le inimico | con le spada |
Durante que le latino classic faceva un abundante uso del subordination, le latino vulgar prefereva le coordination. In loco del accusativo con infinito se disveloppa un forma secundari introducite per "quod", per exemplo:
| latino classic | latino vulgar | italiano | interlingua |
|---|---|---|---|
| dico amicum sincerum esse |
dico quod illu amicum est sinceru |
dico che l'amico è sincero |
Io dice que le amico es sincere |
Le lexico del latino vulgar
Inter latino classic e latino vulgar il habeva remarcabile differentias in le uso de vocabulos e expressiones. Il era natural que le citatano medie non habeva un cognoscentia profunde del vocabulos litterari, del synonymos elegante, del processos de stilo e rethoric usate per le scriptores. Si duo parolas exprimeva circa le mesme significato le selection cadeva super le parola le plus popular, plus expressive. Al mesme tempore le latino vulgar incontrava le necessitates e le mentalitates del commerciantes, artisanes, soldatos, plebeios, sclavos. In le lexico se reflecte, in ultra, le componente grec de un societate in le qual le specialistas e le technicos son in majoritate grecos, pro iste motivo multe parolas grec entra in le latino vulgar.
Vamos considerar alicun perditas. Ab un copula de synonymos se conserva le vocabulo le plus commun e popular:
| latino classic | latino vulgar | italiano | interlingua |
|---|---|---|---|
| terra - tellus | terra | terra | terra |
| stella - sidus | stella | stella | stella / astro |
| campus - ager | campu | campo | campo / agro |
Le parolas de significato generic, con forma breve son substituite con parolas de alte expressivitate:
| prime phase (latino classic) |
secunde phase (latino vulgar) |
italiano |
|---|---|---|
| esse, edere / manducare (ia) mangiar / plenar se de nutrimento |
manducare | manicare, pois substituite con mangiare, forma francesisante |
| equus / caballus (ia) cavallo / cavallo de traction |
caballu (ia) cavallo / equo |
cavallo |
| flere / plangere (ia) plorar / flagellar le pecto |
plangere (ia) plorar |
piangere |
| os / bucca (ia) bucca / gena |
bucca (ia) bucca / ore |
bocca |
| loqui / parabolare (ia) parlar / dicer parabolas |
parabolare (ia) parlar |
parlare |
Le recerca de parolas dotate de major peso de observation induce a preferer in plure casos le diminutivo in vice del nomine simple:
| prime phase | secunde phase | italiano | |
|---|---|---|---|
| nomine simple | diminutivo | nomine simple per derivation | reproduce le secunde phase |
| auris (ia) aure |
auricula (ia) parve aure |
auricla, oricla (ia) aure |
orecchia (ia) aure |
| frater (ia) fratre |
fratellus (ia) parve fratre |
fratellu (ia) fratre |
fratello (ia) fratre |
| genu (ia) geniculo |
geniculus (ia) parve geniculo |
geniculu (ia) geniculo |
ginocchio (ia) geniculo |
Pro le mesme motivationes al verbo simple on prefere a vices le verbo iterative, i.e. lo que indica le repetition de un action:
| prime phase | secunde phase | italiano |
|---|---|---|
| salire (ia: saltar) saltare (ia: continuar a saltar) |
saltare (ia: saltar) | saltare (ia: saltar) |
| pinsere (ia: calcar) pistare (ia: continuar a calcar) |
pistare (ia: calcar) | pestare (ia: calcar) |
Le parolas simple son a vices substituite con periphrases:
| latino classic | latino vulgar | italiano |
|---|---|---|
| vere (ia: in primavera) | primo vere, prima vera | primavera (ia: primavera) |
| mane (ia: matino) | (hora) matutina | mattina (ia: mateno) |
Il ha etiam un phase multo importante del formation del italiano: le mutationes de significato. Per exemplo: adripare in latino significava in origine "arrivar a ripa", postea illo habeva significate in modo generic: "arrivar in qualcunque loco", i.e. arrivare / arrivar. Cognatus es "parente" in general, illo simplifica le significato e deveni: fratre del sposa, i.e. cognato / fratre affin. Le latino necare / occider deveni: adnecare / occider in le aqua e le italiano annegare / necar. Il ha etiam mutationes de significato per le uso metaphoric del vocabulo: le latino caput / capite, "testa", es substituite per testa que in origine significava: vaso de ceramo. Papilionem / papilion in italiano "farfalla" prende le significato de: tenta de campamento, i.e. padiglione / pavilion, nam le tentas de campamento con lor colores e formas faceva pensar a grande papiliones. Gratias al enorme contactos e cultural e economic con Grecia, multissime parolas de derivation grec entra in le vucabulario, per exemplo: schola, cathedra, calamus, camera, basilica. Con le christianismo entrava nove grecismos: ecclesia, episcupus, angelus, martyr, etc.
Il ha multe testimonios de inscriptiones del latino vulgar: le Satyricon de Petronio in le prime seculo p.Ch.; le inscriptiones e le graffiti de Pompei que se ha conservate multo ben a causa del eruption del vulcano Vesuvio; multe obras de authores christian qui se serviva del lingua multo vicin a illo parlate del populo, multe testimonios de grammaticos le quales resume le errores del latino classic, multe petras tumbal.
Le lingua italian se ha diffundite per via litterari e usque al seculo passate ha essite parlate per limitate minoritates; le historia del lingua italian es dunque le affirmation del dialecto litterari de Toscana, que gratias al contribution del grande scriptores e poetas de ille region, per exemplo: Dante Alighieri, Francesco Petrarca, Giovanni Boccaccio, e al importante rolo economic e commercial que Florentia assumeva in le medievo, se ha diffundite in tote le peninsula.
